Inspektorat Republike Srpske kao jedna od institucija nadležnih za kontrolu Zakona o sprečavanju pranja novca i finasiranja terorističkih aktivnosti Bosne i Hercegovine, aktivno vrši pripreme na uspostavljanju preduslova za početak nadzora u dijelu svojih nadležnosti.
Pod kontrolom ovog organa naći će se privredna društva za reviziju, knjigovodstvene i računovodstvene usluge, poreski savjetnici, pravna lica koja za račun klijenata sprovode usluge prenosa novca, te izdavanja ostalih sredstava plaćanja i upravljanja njima. Takođe, predmet kontrole biće pružaoci usluga trusta, pošta ako obavlja usluge platnog prometa, te poslovni subjekti registrovani za trgovinu vozilima.
U nadležnosti ovog organa su i trgovci plemenitim metalima, dragim kamenjem i umjetničkim predmetima u transakcijama od 20.000 KM i više, kao i posrednici u prometu nepokretnostima uključujući i iznajmljivanje, u kojima je mjesečna najamnina 20.000 KM i više.
Zakon je baziran na procjeni rizika i upravljanju istim od strane poslovnih subjekata, koji su obavezni imenovati ovlašteno lice i jednog ili više zamjenika, sa ciljem provođenja preventivnih mjera na sprečavanju i otkrivanju pranja novca i finansiranja terorističkih aktivnosti.
Predmet inspekcijske kontrole biće upravo preduzimanje obaveznih radnji, a u smislu da li su uspostavljene propisane politike i procedure koje su odobrene od najvišeg organa upravljanja, da li je imenovano ovlašteno lice, da li je sačinjena lista indikatora za prepoznavanje sumnjivih transakcija i dostavljena nadzornom organu, da li je donesen akt o procjeni rizika i drugo.
Prilikom procjene rizika poslovni subjekti trebaju uzeti u obzir faktore koji se odnose na klijente, države ili geografska područja, proizvode, usluge ili transakcije i kanale distribucije. Mjere za sprečavanje i otkrivanje pranja novca i finansiranja terorističkih aktivnosti, u jednakom obimu moraju se sprovoditi u svim poslovnim jedinicama subjekta i podređenim društvima u njegovom većinskom vlasništvu, bez obzira da li je njihovo mjesto poslovanja u BiH ili u stranoj državi.
Posebno naglašavamo da je zakonom zabranjeno primanja gotovog novca ukoliko plaćanje za robe ili usluge prelazi 30.000 KM, čak i kada se plaćanje obavlja u nekoliko povezanih transakcija čija ukupna vrijednost prelazi navedeni iznos. Na isti način se postupa i u slučajevima primanja i odobravanja pozajmica.
Zakon na prvo mjesto stavlja prevenciju, na način da definiše niz mjera kojih se poslovni subjekti trebaju pridržavati kako bi se suzbilo svako sumnjivo poslovanje. U direktnom kontaktu sa klijentima u čije ime i za čiji račun obavljaju poslove, sami poslovni subjekti mogu na licu mjesta procijeniti postoje li neke nelogičnosti ili odstupanja koja ukazuju na moguće zloupotrebe.
U slučaju kada prepoznaju sumnjive transakcije, poslovni subjekti su dužni provjeriti pozadinu i svrhu istih. Indikatori koji ukazuju na sumnju su složene transakcije, neuobičajeno visok iznos i način izvršenja, vrijednost ili povezanost transakcija koje nemaju ekonomski ili pravno osnovanu namjenu, odnosno nisu usaglašene ili su u nesrazmjeru s uobičajenim, očekivanim poslovanjem klijenta.
U tim slučajevima subjekti su dužni Finansijsko obavještajnom odjelu Državne Agencije za istrage i zaštitu o transakcijama, sredstvima i licima, prijaviti sumnju o svakom pokušaju ili obavljenoj sumnjivoj transakciji, sumnjivim sredstvima bez obzira na iznos transakcije i o svakom sumnjivom klijentu ili licu. Takođe, obaveza obavještavanja odnosi se i na transakcije koje prelaze određene zakonom definisane iznose.
U konačnici, zakon predviđa i novčane kazne za nepoštovanje istog, koje su različite u zavisnosti od počinjenog prekršja, a u slučaju sudskih postupaka dostižu i 200.000 KM.
Za potrebe provođenja navedenog zakona, Inspektorat je preduzeo je niz pravnih, proceduralnih i organizacionih mjera. Pripremljene su izmjene Zakona o inspekcijama Republike Srpske koji do sada nije propisivao ovu vrstu nadzora, definisani su kadrovski kapaciteti za formiranje novog inspekcijskog sektora, te izvršena obuka inspektora. Riječ je o potpuno novoj oblasti koja se po prvi put stavlja u nadležnost ovog organa.
Ovim putem apelujemo na poslovne subjekte da se blagovremeno upoznaju sa svojim obavezama, da ne čekaju dolazak inspektora, već da samostalno pokrenu aktivnosti na procjeni rizika. Cilj inspekcijskih organa je da pruže podršku subjektima i da zajedničkim radom rizike svedemo na minimum, te suzbijemo negativne posljedice po privredu. Na internet stranici Inspektorata poslovni subjekti mogu pronaći korisnu dokumentaciju i konkretne primjere koji im mogu poslužiti u provođenju zakonskih odredbi.